Obowiązki pracodawcy w zakresie zapobiegania chorobom zawodowym
Aby zapobiegać chorobom zawodowym i innym schorzeniom związanym z wykonywaną pracą, pracodawca zobowiązany jest do:
- zapewnienia stałej sprawności urządzeń ograniczających lub eliminujących szkodliwe czynniki środowiska pracy oraz urządzeń pomiarowych,
- finansowania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrowania oraz przechowywania wyników tych badań i pomiarów oraz udostępniania ich pracownikom.
Podział czynników występujących w środowisku pracy
Czynniki występujące w środowisku pracy można podzielić na:
- Czynniki szkodliwe dla zdrowia - mogą prowadzić do schorzeń zawodowych.
- Czynniki uciążliwe - mogą powodować złe samopoczucie lub nadmierne zmęczenie, lecz nie prowadzą do trwałego pogorszenia zdrowia.
- Czynniki niebezpieczne - mogą powodować urazy i wypadki przy pracy.
Rodzaje czynników szkodliwych dla zdrowia
Do czynników szkodliwych dla zdrowia zalicza się:
- Czynniki fizyczne: hałas, drgania mechaniczne, mikroklimat, promieniowanie optyczne, pole i promieniowanie elektromagnetyczne.
- Czynniki chemiczne: substancje toksyczne, drażniące, uczulające, rakotwórcze, mutagenne, wpływające na funkcje rozrodcze.
- Czynniki biologiczne: bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki.
Obowiązki pracodawcy w zakresie pomiarów czynników szkodliwych
Pracodawca ma obowiązek:
- identyfikacji czynników szkodliwych w środowisku pracy oraz określenia źródeł ich emisji,
- konsultowania z pracownikami działań związanych z rozpoznaniem i pomiarem tych czynników,
- przechowywania wyników badań przez co najmniej 3 lata,
- informowania pracowników o wynikach badań i pomiarów,
- prowadzenia rejestru czynników szkodliwych dla zdrowia oraz przechowywania go przez 40 lat,
- przekazania dokumentacji właściwemu Inspektorowi Sanitarnemu w przypadku likwidacji zakładu pracy,
- udostępniania wyników badań pracownikom na ich wniosek.
Częstotliwość przeprowadzania pomiarów
Pierwsze badania i pomiary powinny zostać wykonane w ciągu 30 dni od rozpoczęcia działalności.
W przypadku czynników chemicznych i pyłów:
- co najmniej raz na 2 lata, jeśli stężenie wynosi 0,1–0,5 wartości NDS,
- co najmniej raz w roku, jeśli stężenie przekracza 0,5 wartości NDS.
Dla czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym:
- co najmniej raz na 6 miesięcy przy stężeniu 0,1–0,5 wartości NDS,
- co najmniej raz na 3 miesiące przy stężeniu powyżej 0,5 wartości NDS.
Badania pyłu zawierającego azbest wykonuje się co 3 miesiące, a jeśli wyniki nie przekroczą 0,5 wartości NDS, częstotliwość może zostać zmniejszona do jednego pomiaru na 6 miesięcy.
Ponadto badania należy wykonywać po każdej zmianie w wyposażeniu technicznym, procesie technologicznym lub organizacji pracy, która może wpłynąć na poziom narażenia.
Kiedy można odstąpić od wykonywania badań?
Jeśli dwa ostatnie badania wykonane w odstępie co najmniej 2 lat (lub 6 miesięcy dla czynników rakotwórczych i mutagennych) wykazały stężenie poniżej 0,1 wartości NDS, pracodawca może zrezygnować z dalszych pomiarów tych czynników.
